Yer Altı Görüntüleme Cihazları Nasıl Çalışır? Gradyometre, Manyetometre ve Rezistivite

“Yer altı görüntüleme” denince çoğu kişinin aklına toprağın altının fotoğraf gibi göründüğü bir ekran gelir. Gerçekte bu cihazlar toprağın fiziksel özelliklerini nokta nokta ölçer. Yazılım da bu ölçümleri renkli bir haritaya ve 3D modele dönüştürür. Forumumuzun yer altı görüntüleme ve 3D çekimler bölümünde paylaşılan binlerce çekimden çıkardığımız dersleri bu yazıda bir araya getirdik.

Cihazlar neyi ölçer?

Manyetometre

Manyetometre, yerin manyetik alanının şiddetini ölçer. Demir içeren cisimler ve manyetik özelliği çevresinden farklı olan yapılar, örneğin dolgu, yanmış toprak ya da bazı boşluklar, bu alanda küçük sapmalar yaratır. Bu sapmalara anomali denir. Modellerimizi Manyetometre sayfasında görebilirsiniz.

Gradyometre (gradiometre)

Gradyometre, aralarında belirli mesafe olan iki sensörün ölçtüğü değerlerin farkına bakar. Bu sayede gün içindeki manyetik dalgalanmalar ve bölgesel etkiler büyük ölçüde birbirini götürür. Geriye yakın kaynaklı, yani aradığınız yapılara ait anomaliler kalır. Bu yüzden saha çekimlerinde en çok tercih edilen yöntemdir. Gradyometre modelleri arasında Android ve PC uyumlu seçenekler bulunur.

Rezistivite

Rezistivite yöntemi toprağa küçük bir akım verir ve oluşan gerilimi ölçerek toprağın elektriksel direncini haritalar. Hava dolu boşluklar genellikle yüksek dirençli, nemli dolgular ise düşük dirençli görünür. Manyetik yöntemlerin zorlandığı, demir içermeyen yapıları ayırmada iyi bir tamamlayıcıdır. Ayrıntılar için Rezistivite cihazı sayfasına bakabilirsiniz.

Multisensör

Multisensör cihazlar birden fazla sensörle aynı anda ölçüm alır. Tek geçişte daha geniş bir şerit taranır ve veriler birbirini doğrular.

3D görüntü nasıl oluşur?

Çekim yapılacak alan bir ızgara (grid) gibi düşünülür: Belirli genişlikte şeritler halinde, eşit aralıklarla yürünür ve her noktada ölçüm kaydedilir. Yazılım bu ölçümleri birleştirip renk haritası ve 3D model üretir. Görüntünün kalitesi cihaz kadar çekimin düzgünlüğüne bağlıdır: Aralıklar düzensizse, yükseklik değişiyorsa ya da hız sabit değilse en iyi cihaz bile yanıltıcı bir görüntü verir.

Doğru çekim için 7 ipucu

1. Alanı ip ya da şeritle işaretleyin; şerit aralıklarını eşit tutun.
2. Sensör yüksekliğini ve yürüme hızını çekim boyunca sabit tutun.
3. Her şeritte aynı yönde yürüyün ya da cihazın önerdiği zikzak düzenini bozmayın.
4. Üzerinizde anahtar, telefon, metal toka ya da çelik burunlu ayakkabı olmasın.
5. Elektrik hatları, tel çitler, beton demiri ve araçlardan uzak durun.
6. Şüpheli bir bölgeyi farklı yönde ve farklı şerit aralığıyla tekrar çekin.
7. Çekimleri tarih, yer ve ayarlarla birlikte kaydedin; sonradan karşılaştırmak çok işe yarar.

Her anomali bir hedef değildir

Doğal kayalar, demir çiviler, eski temeller, borular ve toprak katmanlarındaki değişimler de anomali üretir. Bir anomaliyi değerlendirirken şekline, boyutuna, derinlik tahminine ve tekrar çekimlerde aynı yerde çıkıp çıkmadığına bakın. Mümkünse ikinci bir yöntemle doğrulayın. Örneğin gradyometrede görülen bir yapıyı rezistiviteyle ya da derin arama dedektörüyle kontrol edebilirsiniz. Forumdaki deneyimli kullanıcıların yorumları da bu konuda çok değerlidir.

Yasal hatırlatma

Türkiye’de kültür ve tabiat varlıklarının izinsiz aranması ve kazılması 2863 sayılı Kanun kapsamında yasaktır. Cihazlarınızı yalnızca yasal olarak izin verilen alanlarda ve gerekli izinlerle kullanın.

Tüm cihazlarımızı 3D Yer Altı Görüntüleme sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Hangi yöntemin arazinize uygun olduğunu birlikte belirlemek için bize ulaşın.